استفاده از طعم دهنده های طبیعی و مصنوعی در خوراک حیوانات اهلی و خانگی(PET)

1 از طعم 1 های 1 و 1 در 1 1 1 و 1(PET)

محمدولی تکاسی

کارشناس ارشد علوم دامی و محقق پژوهشی مرکز تحقیقات، آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان کرمان

[email protected]

استفاده از افزودنیهای خوراکی در تولید غذا و تغذیه حیوانات اهلی بیشتر به منظور حفظ طعم، رنگ و ذخیره طولانی مدت خوراک ها و یا برای کاهش فعالیت آبی، اکسیداسیون و یا فساد روغن ها امروزه کاربرد فراوانی پیدا کرده است.

https://mazeirani.com/wp-content/uploads/2022/01/natural_flavors.jpeg

از فواید دیگر افزودنیها افزایش طعم و خوشخوراکی غذا است که در جیره غذایی سگ و گربه اهمیت زیادی دارد.

به طور کلی طعم دهنده ها به سه دسته تقسیم می شوند.

1-– طعم دهنده های طبیعی Natural Flavouring substances

2-– طعم دهنده های مشابه طبیعی Nature-Identical Flavouring substances

3-– طعم دهنده های مصنوعی یا Artificial substances

اصولا طعم دهنده های طبیعی گران قیمت تر هستند و دو مورد دیگر برای مصارف صنعتی مناسب ترند.

استفاده از افزودنیها تابع مقررات اروپایی خوراک حیوانات خانگی( European Pet Food Industry Federation (FEDIAF) بوده و ذکر نام طعم دهنده بر روی لیبل خوراک ها الزامی نیست و این شامل نام نگهدارنده ها، آنتی اکسیدان ها، طعم دهنده ها و رنگدانه ها نیز می شود. برخی از شرکت های تولید کننده خوراک به کاهش پروتئین و چربی جیره غذایی اقدام می کنند تا حیوانات خانگی دچار بیماری های ناشی از مصرف پروتئین و چربی زیاد در غذا نشوند1 یا اینکه از پروتئین های محلول بیشتری برای سنتز آمینواسیدها ی موردنیاز و بالانس ترکیبات جیره غذایی استفاده می نمایند(نظیر پودر آب پنیر و شیرخشک).

گیاهان طعم، آروما، بافت و ظاهر خوراک ها یا ترکیبی از اینها را بهبود می دهند.

افزایش طعم دهنده ها در خوراک اغلب از دو راه اثر خود را بر جای می گذارند:

1- اثر بر اولین انتخاب که به نام ارزش رجحانی در آزمایشات نامیده می شود و بیشتر بر حس بویایی اثر می گذارد.

2- اثر بر روی جاذبه ادامه دار خوراک(continuous choice effect) که پذیرش خوراک توسط حیوان خانگی را در طول زمان مشخص می نماید.

محرک های طعم دهنده اعلب طبیعی یا صنعتی(سنتتیک) هستند. طعم دهنده های طبیعی اغلب شامل عصاره ماهی، طیور و گوشت گاو هستند ولی طعم دهنده های مصنوعی بیشتر شبیه آنها در صنایع غذایی تولید شده و در خوراک مرطوب یا اکسترودشده بیشتر در افزایش هضم خوراک ها، پروتئین های هضمی آنزیمی کاربرد دارندو طعم گوشت را القاء می کنند.

خوشخوراک کننده ها ی طبیعی دیگر شامل مخمرها، اسیدهای چرب ضروری، چربی ها و روغن های گیاهی، اسیدهای آلی ، پودر سرم حیوانی(spray- dried animal plasma) ، پروتئین هیدرولیزشده، محصولات تقطیری(distillate) و فرآورده های دیگر تف داده و یا حرارت دیده هستند.

*از پیروفسفات(یا نمک فسفات) بیشتر برای افزایش حس و تشدید مزه اسیدآمینه های خوراک گربه استفاده می شود. ولی مصرف فسفر غیرآلی خطر بیماری حاد کلیه ها (sustained kidney damage) را در گربه ها تشدید می کند. بر طبق تحقیقات انجام شده ترکیبی نظیر فسفات سدیم(NaH2PO4) ممکن است شاخص های عملکرد کلیوی را تحت تأثیر قرار بدهد((Dobenecker et al., 2018).

* در کشور ایران بیشتر از منوسدیم استات و یا منوسدیم فسفات و یا منوسدیم گلوتامات بیشتر استفاده می گردد.

در سال 2021 توسط J. Mark Craig بر روی افزودنیهای خوراک حیوانات خانگی و طعم دهنده های خوراکی گزارش Review انجام شد. اثرات سلامتی حیوان با مصرف خوشخوراک کننده ها نظیر سینامین آلدئید(ciamaldehyde)، منوسدیم گلوتامات، قند ترهالوز و طعم دهنده مصنوعی وانیل(vanilla) مورد بررسی قرار گرفت که در مجله Small Animal Practice منتشر شده است.

خلاصه این که:

امروزه کاربرد طعم دهنده ها و سایر افزودنیهای خوراکی در فرمولاسیون خوراک حیوانات اهلی بدون توجه به منشأ ساخت و تهیه آنها و عدم رعایت استاداردهای مناسب توسط برخی از تولیدکنندگان خوراک رو به گسترش است.

جایگزینی طعم دهنده های مصنوعی با محصولات طبیعی و خوشخوراک کننده های گیاهی نظیر پودر میوه جات،ادویه ها و سبزیجات، عصاره مواد پروتئینی و لبنیات، پوست درخت و سایر منابع طبیعی نظیر پودر گیاهان دارویی، عصاره و اسانس آنها زیر نطر کارشناس تغذیه دام در فرمولاسیون خوراک حیوانات خانگی مورد تأکید همه مراجع و منابع علمی می باشد.

منابع مورداستفاده:

1-آبتین شیمی (https://www.abtinchem.com

2-https://globalpetindustry.com/article/artificial-flavors-pet-food-formulation.

3-Artificial flavors in pet food formulation. 2022.pet food industerial.

1- (chronic kidney disease, cystine or purine urolithiasis) OR fat (chronic pancreatitis)