تعادل بین موادمعدنی ترکیبات خوراکی و آب شُرب دام

تعادل بین موادمعدنی ترکیبات خوراکی و آب شُرب دام

محمد ولی تکاسی، کارشناس ارشد مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان کرمان

سید مجتبی سید مؤمن، عضو هیأت علمی مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی کرمان

[email protected]

خلاصه

آب و خوراک مناسب یکی از مهمترین عوامل تأثیرگذار بر سلامت و عملکرد حیوانات اهلی است. کاهش مشکلات متابولیسمی و افزایش تولید حیوان سبب افزایش سود مزرعه پرورشی خواهد شد. عوامل زیادی نظیر سن، نژاد و شرایط فیزیولوژیکی حیوان، فرم ماده معدنی، قیمت و غیره بر کاربرد مکمل های معدنی توسط پرورش دهندگان اثر دارند. استفاده از فرم هیدروکسی مواد معدنی(پرنیاز و کم نیاز در حدود 14 عنصر) نسبت به فرم آلی (نظیر استات، آمینواسید و ...) و فرم معدنی (نظیر سولفات و ...) آنها به دلیل افزایش قابلیت دسترسی و جذب سلولی اولویت دارد. از طرفی کمبود و یا زیادبود یک عنصر معدنی نظیر روی بر میزان حلالیت و جذب عنصر دیگر نظیرکلسیم تاثیر منفی دارد. فیبر و فیتات خوراک ها نیز تا حدودی از جذب عناصر معدنی در روده جلوگیری می نمایند. تعادل بین مواد معدنی خوراک ها اغلب به عنوان ترکیبات اسید و باز جیره های غذایی دامها(DCAD) شناخته می شود و عمدتأ بر اساس آنیون های کلر، گوگرد و کاتیون های پتاسیم و سدیم تعیین می گردد. اختلاف بین مواد آنیونی و کاتیونی خوراک ها[1] در تعادل هموستازی بدن، وضعیت کلسیم در مدت گوساله زایی و استفاده از عناصر معدنی اثرگذار است (NRC, 2001; Goff and Horst, 1997; Block, 1994) و همچنین در مورد تأثیر اختلاف آنیون و کاتیون جیره غذایی بر روی عملکرد گاوهای شیرده نیز آزمایشاتی انجام شده است (Beede, 2005; Hu and MurpHy, 2004). تعادل منفی بین آنیون و کاتیون خوراک در گاوهای نزدیک زایمان[2] از بروز تب شیر[3] پیشگیری می نماید و تعادل مثبت آن در افزایش شیر دامها در هنگام شیردهی مؤثر است. در این مقاله ضمن بررسی روشهای تعیین کیفیت مواد معدنی در آب و خوراک ها ، جداول استاندارد کیفی مواد معدنی و میزان حد مجاز آنها در خوراک و آب آشامیدنی دامها و طیور اشاره شده است.

کلمات کلیدی: تعادل بین مواد معدنی، خوراک، آب آشامیدنی، عملکرد دام و طیور.